RSS Mapa strony Mój portal Zadaj pytanie
    
Jesteś tutaj: Strona główna KSH Prawa i obowiązki Zarządu
Rozmiar tekstu: f1f2f3
Dokument archiwalny
Ważny od 2015-01-20 do 2015-02-16

Wynajęcie lokalu od krewnego - reprezentacja spółki z o.o.

Pytanie: W spółka z o.o. jest dwóch wspólników (małżeństwo). Zarząd jest dwuosobowy (członkami zarządu są małżonkowie. Spółka planuje wynająć lokal, który należy do córki wspólników. Czy do zawarcia umowy najmu z osobą spokrewnioną należy powołać pełnomocnika (art. 209 ksh i art. 210 ksh)?
Odpowiedź: Nie ma żadnych prawnych przeciwwskazań aby podmiot prywatny (spółka) zawarł taką umowę z krewnym wspólnika. Zawieranie umów z krewnymi nie różni się niczym od zawierania umów z innymi, obcymi osobami. Nie będziecie Państwo potrzebowali do wynajęcia lokalu od córki wspólnika.

Reprezentacja spółki z o.o.

Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Natomiast w przypadku gdy jedyny wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu, cytowany wyżej przepis nie ma zastosowania, natomiast czynność prawna między tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego (art. 210 § 2 zd. pierwsze i drugie ksh). Te sposoby zawierania umów znajdą jednak zastosowanie tylko  wtedy, gdyby prezes chciał zawrzeć umowę, w której jedną stroną byłby on sam jako osoba fizyczna, a drugą spółka, którą by reprezentował. Zapytanie dotyczy zaś zawarcia umowy z osobą trzecią, której to sytuacji hipotezy wskazanych wyżej norm nie regulują.

Zwrócili Państwo wreszcie szczególną uwagę na art. 209 ksh, zgodnie z którym w przypadku sprzeczności interesów spółki z interesami członka zarządu, jego współmałżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób, z którymi jest powiązany osobiście, członek zarządu powinien wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw i może żądać zaznaczenia tego w protokole.

Umowa zawarta z naruszeniem bezwzględnie obowiązującego art. 209 ksh jest nieważna. Wprawdzie stanowisko przeciwne Sąd Najwyższy przedstawił w wyroku z 11 stycznia 2002 roku (sygn. akt IV CKN 1903/00), ale zostało ono poddane gruntownej krytyce.

Zakres obowiązywania art. 209 ksh

Podstawowy problem na gruncie tego przepisu dotyczy zakresu jego obowiązywania. Powstaje bowiem wątpliwość, czy powstrzymanie się ma dotyczyć jedynie prowadzenia spraw, czy także reprezentacji. Przepis wydaje się bowiem dotyczyć jedynie prowadzenia spraw, gdyż został umieszczony w części Kodeksu poświęconego właśnie prowadzeniu sprawy i wyraźnie stanowi o „udziale w rozstrzyganiu spraw” oraz „protokole”. To zaś wskazuje nam na posiedzenie zarządu, na którym taki protokół powstaje i gdzie podejmuje się uchwały. Za takim ograniczonym stosowaniem art. 209 ksh opowiada się część doktryny.

Osobiście jednak podzielam zdanie, że także dokonywanie czynności prawnych z krewnymi może prowadzić do nadużyć. Rozszerzenie stosowania art. 209 ksh na podejmowanie czynności reprezentacji (czyli w Państwa przypadku: na zawarcie umowy najmu z córką wspólnika) jest możliwe a wręcz wskazane, ale musi wynikać z umowy spółki.

Jeżeli więc w umowie spółki nie rozszerzyliście Państwo zakresu obowiązywania art. 209 ksh także na czynności reprezentacji (tj. głównie zawieranie umów), przepis ten nie może być przyczyną unieważnienia umowy najmu, o którą Państwo pytacie.

Powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały

Trzeba wreszcie zwrócić uwagę na krąg podmiotów, które mogą wnieść powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały z art. 252 ksh. Otóż prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą przysługuje tylko podmiotom (organom) wyliczonym w art. 250 ksh. Jeżeli zaś jesteście Państwo jedynymi wspólnikami w spółce i jedynymi członkami jej organów, wówczas nikt inny poza Państwem nie będzie w stanie wytoczyć takiego powództwa.

Jedyną możliwością pozostanie art. 189 kpc, zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Znów jednak - jeżeli nie rozszerzono w umowie spółki zakresu obowiązywania art. 209 ksh to nie zachodzi nieważność czynności prawnej (umowy najmu).
Autorem odpowiedzi jest:  Marcin Sarna, radca prawny