RSS Mapa strony Mój portal Zadaj pytanie
    
Jesteś tutaj: Strona główna Aktualności Prawo pracy
Rozmiar tekstu: f1f2f3
Dokument aktualny
Ważny od 2016-04-13  

Związki zawodowe nie tylko dla etatowców

Osoby pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych i samozatrudnione będą miały prawo do zrzeszania się w związkach zawodowych. To jedna ze zmian proponowanych przez resort pracy. Projekt nowelizacji ustawy o związkach zawodowych został skierowany do konsultacji społecznych i uzgodnień zewnętrznych.
Podstawowym celem projektowanej nowelizacji ustawy o związkach zawodowych jest rozszerzenie zakresu podmiotowego prawa do tworzenia i wstępowania do związków zawodowych. Proponowane zmiany w głównej mierze mają na celu wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2015 r. Poza przepisami związanymi z wykonaniem wyroku TK, zaproponowano także zmiany dotyczące m.in. reprezentatywności organizacji związkowych, doraźnej czynności związkowej, weryfikacji liczebności zakładowej organizacji związkowej.

Dla kogo związki zawodowe

Zmiany w ustawie o związkach zawodowych (dalej: uzz) przyznają pełne prawo koalicji związkowej (czyli prawo tworzenia i wstępowania do organizacji związkowych) wszystkim osobom świadczącym osobiście pracę za wynagrodzeniem, bez względu na podstawę zatrudnienia, które na gruncie konstytucyjnym i prawno-międzynarodowym mogą być zaliczone do kategorii pracowników. W tym kontekście pracownikiem jest każdy, kto wykonuje określoną pracę zarobkową na rzecz innego podmiotu w ramach łączącego go z tym podmiotem stosunku prawnego.

Nowelizacja uzz ma na celu umożliwienie tworzenia i wstępowania do związków zawodowych w szczególności osobom wykonującym pracę na podstawie umów cywilnoprawnych jak umowa-zlecenia, umowa o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu czy umowa o dzieło oraz osobom prowadzącym jednoosobowo działalność gospodarczą (tzw. osobom samozatrudnionym), wykonującym osobiście pracę na rzecz danego podmiotu na podstawie umowy. Ponadto zakłada się rozszerzenie uprawnienia do tworzenia związków zawodowych na osoby wykonujące pracę nakładczą, które dotychczas posiadały jedynie uprawnienie do wstępowania do związków zawodowych już działających w zakładzie pracy.

Kto wykonuje pracę zarobkową

Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu, prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych przysługuje osobom wykonującym pracę zarobkową. W konsekwencji wprowadzono również do ustawy o związkach zawodowych definicję pojęcia „osoby wykonującej pracę zarobkową”.

Mianowicie, zgodnie z dodanym art. 11 pkt 1 uzz, pod pojęciem „osoby wykonującej pracę zarobkową” należy rozumieć pracownika w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy oraz osobę świadczącą osobiście pracę za wynagrodzeniem na rzecz podmiotu zatrudniającego przez co najmniej sześć miesięcy na innej podstawie niż stosunek pracy, niezatrudniającą do tej pracy innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia.

Osobą wykonującą pracę zarobkową może być w szczególności:
  • osoba wykonującą pracę nakładczą,
  • członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
  • osoba wykonująca pracę na podstawie umowy-zlecenia, umowy o dzieło albo umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
  • osoba prowadząca jednoosobową pozarolniczą działalność gospodarczą.

Kto jest pracownikiem

W projekcie przyjęto, że wszystkie cechy pracowników posiadają osoby wykonujące na rzecz podmiotu zatrudniającego pracę stosunkowo długoterminową i które pozostają w trwałej więzi z tym podmiotem (co skutkuje m.in. ekonomiczną zależnością od tego podmiotu). Takich cech nie posiadają m.in. zleceniobiorcy okazjonalni, realizujący zlecenie przez okres krótszy niż sześć miesięcy czy wykonawcy dzieła zatrudniający do świadczonej przez nich pracy także inne osoby. Można przyjąć, że im dłuższy okres zatrudnienia, tj. wykonywania pracy na rzecz danego podmiotu, tym trwalsza więź zatrudnionego z podmiotem go zatrudniającym. W projekcie zaproponowano, aby minimalny okres zatrudnienia innej niż pracownik osoby wykonującej pracę zarobkową, uprawniający do zrzeszania się w związkach zawodowych, wynosił sześć miesięcy.

W dalszym ciągu będą mogły zrzeszać się osoby wymienione uprzednio w art. 2 ust. 1 i 2 uzz - pracownicy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych, osoby wykonujące pracę nakładczą i zatrudnione na podstawie umowy agencyjnej. Wszystkie wymienione podmioty, bez jakiegokolwiek rozróżnienia, będą korzystać w równym stopniu zarówno z prawa do tworzenia, jak i wstępowania do związków zawodowych. Prawo do koalicji będzie przysługiwało osobom wykonującym pracę zarobkową niezależnie od zmieniających się w czasie form prawnych zatrudnienia (z zastrzeżeniem spełniania przez te osoby przesłanek z art. 11 pkt 1 uzz).

Kto to jest zatrudniający

Na skutek dokonania zmiany art. 2 ust. 1 uzz i wprowadzenia pojęcia „osoby wykonującej pracę zarobkową”, w art. 11 pkt 2 uzz zdefiniowano również pojęcie podmiotu zatrudniającego”. W związku z rozszerzeniem prawa koalicji związkowej u danego podmiotu, który nie zatrudnia pracowników, może zostać utworzona organizacja związkowa zrzeszająca przykładowo wyłącznie zleceniobiorców. Wówczas do takiego podmiotu nie znajdzie zastosowania definicja pracodawcy z art. 3 Kodeksu pracy. Może się także zdarzyć, że jeden związek zawodowy będzie mógł być tworzony zarówno przez pracowników w myśl definicji kodeksowej, jak i osoby wykonujące pracę na innej niż stosunek pracy podstawie prawnej.

Dlatego też niezbędne było wprowadzenie odrębnej definicji podmiotu zatrudniającego, szerszej od definicji pracodawcy. Pojęcie to obejmuje pracodawcę w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, a także osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną i do której stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych, jeżeli zatrudniają one inną niż pracownik osobę wykonującą pracę zarobkową. Podmiot zatrudniający jest stroną umowy zawartej z osobą wykonującą pracę zarobkową - zarówno umowy o pracę, jak i umów cywilnoprawnych.
Autor:  Źródło: Ministerstwo Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej

Więcej znajdziesz w hasłach: