RSS Mapa strony Mój portal Zadaj pytanie
    
Jesteś tutaj: Strona główna Aktualności Kodeks spółek handlowych
Rozmiar tekstu: f1f2f3
Dokument aktualny
Ważny od 2015-08-14  

Uprawnienie wspólnika do powołania prezesa musi być zapisane precyzyjnie

Zapis w umowie spółki, zgodnie z którym wspólnik może wskazywać jednego kandydata na członka zarządu, nie oznacza jeszcze, że zgromadzenie wspólników musi powołać na to stanowisko właśnie osobę wskazaną przez tego wspólnika.
W umowie spółki znajdowało się w § 12 ust. 2 postanowienie, zgodnie z którym niejaki M.S. miał prawo wskazywać jednego kandydata na członka zarządu tak długo, jak długo będzie wspólnikiem spółki. M.S. skorzystał ze swojego prawa i wskazał R.S. jako kandydata na członka zarządu. Zwołane na 27 lutego 2013 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników podjęło jednak uchwałę odmawiającą powołania R.S. na to stanowisko.

Zgodnie z art. 249 § 1 ksh uchwała wspólników sprzeczna z umową spółki bądź dobrymi obyczajami i godząca w interesy spółki lub mająca na celu pokrzywdzenie wspólnika może być zaskarżona w drodze wytoczonego przeciwko spółce powództwa o uchylenie uchwały. M.S. skorzystał z tego uprawnienia i pozwał spółkę o uchylenie uchwały z 27 lutego 2013 r.

Powód argumentował, że jego uprawnienie z § 12 ust. 2 umowy ma charakter uprawnienia osobistego, o którym mowa w art. 159 ksh. Przepis ten pozwala na przyznanie wspólnikowi szczególnych korzyści, co powinno zostać dokonane - pod rygorem bezskuteczności wobec spółki - w umowie spółki. Należy przy tym te szczególne korzyści, jak stanowi kodeks, dokładnie określić.

Zarówno sąd okręgowy, jak i sąd apelacyjny uwzględniły powództwo i uchyliły sporną uchwałę. Sąd apelacyjny nie podzielił przy tym zarzutu spółki z art. 53 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Spółka należy bowiem do grona spółek prowadzących działalność w zakresie gier urządzanych w ośrodkach gier lub działalność w zakresie zakładów wzajemnych. Podmiot prowadzący taką działalność musi zaś na każdą zmianę w składzie zarządu uzyskać zgodę ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Z wnioskiem o wyrażenie zgody występuje przy tym spółka. Spółka takiej zgody w odniesieniu do R.S. nie miała i próbowała podnosić, że z tego powodu wybór R.S. nie mógł mieć miejsca. Sąd stwierdził jednak, że nie jest to argument, zgoda ministra mogła także być bowiem wyrażona ex post, tj. po wybraniu R.S. do zarządu spółki.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska sądów powszechnych. Zgodził się jedynie z sądem apelacyjnym, że art. 53 ustawy o grach hazardowych nie stoi na przeszkodzie podjętej uchwale, ale z innego powodu. Artykuł 249 § 1 ksh, stanowiący podstawę powództwa, służy bowiem badaniu niezgodności uchwały z umową spółki lub dobrymi obyczajami, a nie z ustawą, do czego służy powództwo z art. 252 § 1 ksh.

W odniesieniu do zasadniczej osi sporu sędziowie Sądu Najwyższego zauważyli, że zgodnie z art. 201 § 4 ksh członek zarządu jest, co do zasady, powoływany i odwoływany uchwałą wspólników i tylko umowa spółki może zawierać tu odrębne rozwiązanie. Z tym przepisem współgra wspomniany wyżej art. 159 ksh, na mocy którego można powierzyć uprawnienie do powoływania członka zarządu innemu podmiotowi niż zgromadzenie wspólników. Sędziowie podkreślili jednak, że jak zauważył to już Sąd Najwyższy w wyroku z 20 listopada 2003 r. (III CK 93/02), takie uprawnienie musi być dokładnie określone w umowie spółki.

Tymczasem w § 12 ust. 2 umowy przewidziano jedynie, że M.S. może wskazać kandydata na członka zarządu. Słowo „kandydat” zdaniem sędziów wskazuje na to, że nie mamy do czynienia z uprawnieniem osobistym z art. 159 ksh i M.S. ma prawo jedynie wystosować kandydaturę na członka zarządu, a nie wskazać tegoż członka zarządu. Co za tym idzie, zgromadzenie wspólników może taką kandydaturę odrzucić.

Sąd Najwyższy zdecydował ostatecznie o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy sądowi apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Sędziowie stwierdzili bowiem, że sprawa „nie dojrzała jeszcze do ostatecznego rozstrzygnięcia”. Aby bowiem stwierdzić, czy powództwo jest zasadne w świetle art. 249 § 1 ksh, należy sprawdzić, czy zaszła jedna z czterech przesłanek opisanych w tym artykule, tj. czy uchwała jest sprzeczna z:
  • umową spółki i godzi w interesy spółki;
  • umową spółki i ma na celu pokrzywdzenie wspólnika;
  • dobrymi obyczajami i godzi w interesy spółki;
  • dobrymi obyczajami i ma na celu pokrzywdzenie wspólnika.
Sąd uznał, że uchwała nie jest sprzeczna z umową spółki, skoro § 12 ust. 2 umowy nie ustanawia uprawnienia osobistego, o którym mowa w art. 159 ksh. Dwie pierwsze przesłanki nie zostały więc spełnione, ale zbadania wymagają dwie kolejne. Stąd też decyzja o konieczności dalszego prowadzenia postępowania.
KOMENTARZ EKSPERTA
Marcin Sarna
radca prawny
Ustanawiając w umowie spółki uprawnienie osobiste, należy dokładnie formułować brzmienie tego postanowienia, a co za tym idzie, i treść samego uprawnienia. Jest to bowiem wyjątek od zasady równości praw i obowiązków wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Z tego też powodu umowa musi wskazywać osobę konkretnego wspólnika, przy czym niekoniecznie musi to robić przez podanie jego imienia i nazwiska czy firmy. Może to być wskazanie np. za pomocą zwrotu „wspólnik posiadający największą ilość głosów na zgromadzeniu wspólników”.
Korzyści przyznane wspólnikowi mogą być majątkowe lub o charakterze korporacyjnym. Te ostatnie to, obok powoływania i odwoływania organów, także np. prawo żądania zwołania lub prawo zwoływania zgromadzeń wspólników, prawo umieszczania spraw na porządku obrad zgromadzenia wspólników czy uprzywilejowanie w zakresie prawa głosu.
Należy pamiętać, że zmiana umowy spółki, zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe, wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy (art. 246 § 3 ksh). Przyznanie dodatkowych uprawnień niektórym wspólnikom nie w umowie spółki, ale w umowach zawieranych między nimi (inter partes) nie wywołuje skutków wobec spółki (nie wiąże spółki ani jej organów).
Autor: Marcin Sarna, radca prawny

Więcej znajdziesz w hasłach: