RSS Mapa strony Mój portal Zadaj pytanie
    
Jesteś tutaj: Strona główna Aktualności Podatki w spółce
Rozmiar tekstu: f1f2f3
Dokument aktualny
Ważny od 2014-03-19  

Nie wszystkie usługi o celach edukacyjnych mogą podlegać zwolnieniu z VAT

Usługi edukacyjne świadczone przez podatnika mogą korzystać z prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej, jednak jedynie pod warunkiem, iż podatnik nie jest uważany za podmiot realizujący podobne cele do celów publicznego podmiotu edukacyjnego.
Polska spółka MDDP organizuje specjalistyczne szkolenia i konferencje poświęcone m.in.  podatkom, rachunkowości, finansom oraz związanych z organizacją i zarządzaniem przedsiębiorstwami, w tym rozwojem kompetencji zawodowych i osobistych. Szkolenia są organizowane w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez firmę. Jednocześnie MDDP nie jest wpisana do ewidencji szkół i placówek niepublicznych. Spółka wystąpiła do ministra finansów o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej dotyczącej jej prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT od nabytych towarów i usług wykorzystywanych na potrzeby świadczenia usług szkoleniowych. Jak twierdziła spółka świadczone przez nią usługi edukacyjne nie powinny być zwolnione z podatku VAT. Jako argument powoływała, iż będący podstawą zwolnienia przepis ustawy o VAT  (art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT i poz. 7 załącznika nr 4 do ustawy o VAT) jest niezgodny z dyrektywą nr 112 WE (art. 132 ust. 1 lit. i), z art. 133 i 134 dyrektywy VAT).

Minister finansów nie zgodził się z tym stanowiskiem i uznał, że przepisy ustawy o VAT są zgodne z dyrektywą, a usługi świadczone przez spółkę pozostają usługami zwolnionymi. Spółka nie zgodziła się z tym stanowiskiem i skierowała sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a następstwie - w ramach odwołania się od orzeczenia - do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając wątpliwości co do prawidłowej wykładni przepisów dyrektywy VAT, NSA zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie stosownego wyroku. Podkreślił, iż przedmiotem zapytania NSA była nie tylko kwestia zwolnienia opisywanych usług z VAT, ale również to, czy w przypadku uznania, iż polskie przepisy pozostawały w tym zakresie niezgodne z dyrektywą, czy spółce przysługiwać będzie prawo do odliczenia tego podatku związanego ze świadczeniem takich usług.

Uzasadnienie

W postępowaniu przez TSUE spółka wskazywała, że dyrektywa VAT nie zezwala na ogólne zwolnienie wszystkich usług edukacyjnych świadczonych przez podmioty niepubliczne w celach komercyjnych. Takie zwolnienie, zdaniem spółki, może być stosowane tylko w zależności od celów realizowanych przez podmioty świadczące wskazane powyżej usługi.  
Rozstrzygając sprawę TSUE wskazał, iż wbrew twierdzeniom polskiej spółki, dyrektywa VAT nie sprzeciwia się objęciu zwolnieniem od podatku VAT usług edukacyjnych świadczonych przez podmioty niepubliczne w celach komercyjnych. Jednocześnie - co należy uznać za częściowo dla spółki korzystne - TSUE zauważył, iż przepisy dyrektywy VAT sprzeciwiają się zwalnianiu wszystkich usług edukacyjnych w sposób ogólny, bez uwzględniania celów realizowanych przez podmiot świadczący te usług.
W zakresie natomiast prawa do odliczenia VAT, TSUE stwierdził, że co do zasady spółka nie może powoływać się na prawo do odliczenia naliczonego VAT, nawet jeżeli ze względu na zwolnienie przewidziane przez prawo krajowe zostało wprowadzone z naruszeniem dyrektywy VAT. Jak jednak wskazał TSUE podatnik może powołać się na niezgodność takiego  zwolnienia z dyrektywą VAT, a co za tym idzie powoływać się także na to, aby zwolnienie nie było w stosunku do niego stosowane. Warunkiem jest jednak to, że podmiot  prowadzący szkolenia lub konferencje nie może być uważany za podmiot o celach podobnych do celów podmiotu edukacyjnego prawa publicznego. Jeżeli warunek ten jest spełniony, zwolnienia z opodatkowania nie stosuje się, a podatnikowi będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Charakter podatnika podlega ocenie sądu krajowego.

Komentarz eksperta

Zwolnienie usługi z opodatkowania VAT nie ma dla podatników skutków jednoznacznie pozytywnych. Niewątpliwą zaletą takiej sytuacji jest to, że podatnik świadczący wspomniane usługi nie musi powiększać ceny o podatek VAT, a więc jest w stanie sprzedawać swoje usługi po atrakcyjnych cenach. Wadą takiej sytuacji jest jednak okoliczność, iż co do zasady, podatnikowi takiemu nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego - w części w jakiej podatek ten związany jest z wykonywaniem czynności zwolnionych.

Komentowany wyrok TSUE niestety nie daje jednoznacznej odpowiedzi na zasadnicze pytanie, które może nurtować przedsiębiorców - czy w sytuacji, gdy dane zwolnienie wprowadzone jest do przepisów podatkowych z naruszeniem dyrektywy VAT, podatnik może nijako „automatycznie” uznać, iż dana czynność podlega opodatkowaniu, a w konsekwencji także przysługuje mu prawo do odliczenia VAT. Wprawdzie, jak stwierdził wprost TSUE „zwolnienie takie jak będące przedmiotem sprawy głównej, które ma zastosowanie w sposób ogólny do wszystkich usług edukacyjnych, niezależnie od celu, do jakiego dążą podmioty prywatne świadczące te usługi, jest niezgodne z dyrektywą VAT”, zaraz jednak dodał, iż „sama niezgodność przepisu wprowadzającego zwolnienie z dyrektywą nie oznacza jeszcze, że zwolnienia nie należy stosować. Jak wskazał w wyroku trybunał w odniesieniu do usług edukacyjnych - należy jeszcze zbadać cel w jakim usługi takie są świadczone.

Rozciągając tezy powyższego orzeczenia na usługi zwolnione inne niż usługi edukacyjne należy podkreślić, iż TSUE nie uznał jednoznacznie automatyzmu opodatkowania czynności, która została zwolniona z VAT w zakresie niezgodnym z dyrektywą VAT. Powyższe sprawia, iż rzeczywistość gospodarcza zapewne wymusi na polskich organach podatkowy zajęcie bardzie jednoznacznego stanowiska w tej sprawie w drodze interpretacji prawa podatkowego.
Autor: Andrzej Malinowski, prawnik, specjalista ds. podatków

Więcej znajdziesz w hasłach: