RSS Mapa strony Mój portal Zadaj pytanie
    
Jesteś tutaj: Strona główna Aktualności Kodeks spółek handlowych
Rozmiar tekstu: f1f2f3
Dokument aktualny
Ważny od 2018-12-28  

Duże ułatwienia w funkcjonowaniu spółek - zmiana przepisów

Sejm 13 listopada br. przyjął przepisy umożliwiające podejmowanie wszystkich uchwał przez wspólników na odległość, w trybie obiegowym. Wprowadzone zostaną również zasady zwrotu przez wspólników zaliczek pobranych na poczet dywidendy. Sprawdź najnowsze zmiany w spółkach.
Parlament przyjął ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym. Wprowadza ona wiele zmian w Kodeksie spółek handlowych. Przedstawiamy wszystkie zmiany w zakresie funkcjonowania spółek.

Zmiany w spółkach partnerskich (art. 97 § 3)

W obecnym stanie prawnym istnieją wątpliwości, czy w skład zarządu spółki partnerskiej mogą wchodzić, oprócz partnerów, także osoby trzecie. W zakresie składu zarządów spółki partnerskiej wykształciły się trzy poglądy. Pierwszy pogląd zakłada, że członkami zarządu mogą być jedynie partnerzy. Zgodnie z drugim poglądem w skład zarządu mogą wchodzić partnerzy i osoby trzecie. Ostatni z poglądów dopuszcza, by w zarządzie znalazły się tylko osoby trzecie.
Nowe przepisy przewidują, że prawidłowe będzie rozwiązanie drugie tzn. w skład zarządu spółki partnerskiej będą mogły wchodzić, oprócz partnerów, także osoby trzecie. Rozwiązanie to ma na celu umożliwienie efektywnej organizacji prac spółki oraz jej reprezentacji na zewnątrz przez profesjonalnych menadżerów, bez konieczności ciągłego angażowania w sprawy spółki partnerów (zajmujących się przede wszystkim działalnością zawodową). Niemniej, mając na uwadze osobowy charakter spółki partnerskiej, zasadne jest, by w zarządzie spółki był co najmniej jeden partner.

Wystąpienie komplementariusza (zmiana art. 149 § 1)

W obecnym stanie prawnym, w przypadku braku właściwych postanowień w statucie spółki, komplementariusz może zostać „uwięziony” w spółce, co stanowi zbyt restrykcyjne ograniczenie jego swobody.
Nowe przepisy pozwalają komplementariuszowi na wypowiedzenie umowy spółki lub wystąpienia z niej, na zasadach ogólnych, dotyczących spółki jawnej.

Zmiana umowy spółki z o.o. w organizacji (art. 161 § 4)

W praktyce obrotu gospodarczego powstają wątpliwości, w jakiej formie powinna zostać dokonana zmiana umowy spółki z o.o. w organizacji. Nowe przepisy wzorowane są na rozwiązaniu wskazanym w postanowieniu SN z 25 lutego 2009 r., sygn. II CSK 489/08. Zmiana umowy spółki w organizacji powinna nastąpić w drodze zmiany samej umowy wspólników. Uzasadniając konieczność zachowania umownego trybu zmiany umowy spółki, wskazuje się, że zmiana ta może wpłynąć w istotny sposób na pozycję wspólnika w spółce, może ona dotyczyć m.in. jego udziału w kapitale zakładowym, udziale w zyskach i innych prawach majątkowych, może też zmienić cel, jaki wspólnicy zobowiązali się realizować, zawierając umowę spółki. Względy te przesądzają o tym, że zmiana umowy spółki przed rejestracją wymaga jednomyślności wszystkich wspólników, a zatem powinna być dokonana według ogólnych reguł Kodeksu cywilnego przewidzianych dla zmiany umowy.
Nowe przepisy nie dotyczą spółek zawiązywanych przy wykorzystaniu wzorca umowy z art. art. 1571 ksh).

Podział zysku (art. 193 § 3 oraz § 4)

Obecna treść art. 193 § 4 ksh budzi wątpliwości co do terminu, w jakim zysk przeznaczony do podziału powinien zostać wypłacony wspólnikom. Brak jest regulacji ustawowej na wypadek, gdyby ani wspólnicy, ani zarząd nie podjęli decyzji o faktycznej wypłacie dywidendy zatwierdzonej do wypłaty. Przepis w obecnym brzmieniu daje też kompetencję zarządowi do określenia dnia wypłaty bez jakichkolwiek ograniczeń czasowych, co otwiera możliwość działań wbrew interesom wspólników mniejszościowych (w sytuacji, w której podjęta została uchwała w przedmiocie wypłaty dywidendy, ale bez określenia terminu).
Nowe przepisy jednoznacznie rozstrzygają dwie kwestie. Wobec braku wskazania dnia dywidendy w uchwale zgromadzenia wspólników, dniem dywidendy jest dzień powzięcia uchwały, natomiast w wypadku braku określenia dnia wypłaty dywidendy, wypłata ma nastąpić niezwłocznie po dniu dywidendy.
Określenie terminu wypłaty dywidendy, w sytuacji, w której terminu takiego nie określili wspólnicy w uchwale, uniemożliwi zbyt dalekie odkładanie wypłaty w przyszłość. W ocenie ustawodawcy zarząd nie powinien mieć kompetencji do uniemożliwienia realizacji roszczenia o wypłatę dywidendy w praktyce (np. poprzez niepodejmowanie uchwały określającej dzień jej wypłaty). Nowa regulacja z jednej strony usuwa wątpliwości interpretacyjne, jednocześnie dyscyplinując wspólników w tym zakresie.

Wypłacanie zaliczki na poczet dywidendy (art. 195 § 11)

Przepis art. 195 ksh w obecnym brzmieniu nie reguluje wprost skutków prawnych wypłacenia zaliczki na poczet dywidendy w sytuacji, gdy po zakończeniu roku obrotowego spółka odnotowała stratę albo osiągnęła zysk w wysokości mniejszej od wypłaconych zaliczek. O ile wypłata zaliczek została dokonana zgodnie z postanowieniami umowy oraz zgodnie z wymaganiami z art. 194 i art. 195 ksh, nie można żądać zwrotu wypłaconych wspólnikom świadczeń na podstawie art. 198 ksh. Na gruncie obowiązującego stanu prawnego, brak jednoznacznej podstawy do żądania przez spółkę „uzupełnienia” funduszy.
Nowe przepisy wyposażają spółkę w możliwość żądania zwrotu zaliczki, gdy spółka odnotowała stratę bądź zysk mniejszy niż pierwotnie przewidywano. Mechanizm ten, oprócz ochrony interesów spółki, ma na celu zabezpieczenie interesu wspólników mniejszościowych.
Konsekwencją nowej regulacji jest to, że w sytuacji gdy spółka osiągnęła zysk niższy niż przewidywano, wspólnik będzie miał obowiązek zwrócić różnicę między zyskiem przypadającym mu za dany rok a wysokością otrzymanej zaliczki.

Adresat oświadczenia o rezygnacji (art. 202 § 6, art. 233 § 3 oraz art. 369 § 51 i 52 oraz art. 397 § 2)

Nowe przepisy regulują kwestię adresata oświadczenia o rezygnacji członka zarządu spółki kapitałowej w przypadku, gdy rezygnację składa członek zarządu jednoosobowego bądź ostatni członek zarządu wieloosobowego. Nowe rozwiązanie odpowiada także na pytanie, jak powinni postępować wszyscy członkowie zarządu wieloosobowego, składając swoje rezygnacje jednocześnie.
Według nowych przepisów składanie rezygnacji przez ostatniego (odpowiednio jedynego, wszystkich jednocześnie) członka zarządu spółki ma następować poprzez złożenie oświadczenia o rezygnacji w dowolnej formie i skuteczne z dniem następującym po dniu, w którym miało się odbyć zwoływane zgromadzenie, bez względu, czy doszło ono do skutku.
Z uwagi na potrzebę podjęcia przez wspólników decyzji o obsadzeniu wakatu w zarządzie wprowadza się obowiązek rezygnującego członka zarządu do zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia. Jednocześnie dołączenie oświadczenia o rezygnacji do zawiadomienia gwarantuje, że dotrze ono do wszystkich wspólników spółki.
Dzięki powyższemu mechanizmowi wspólnicy, zawiadomieni o terminie zgromadzenia, otrzymają szansę na podjęcie niezbędnych przygotowań, w tym na wskazanie ewentualnych kandydatów na nowego członka (bądź nowych członków) zarządu. Rozwiązanie to zabezpiecza więc interesy spółki oraz zapewnia jej ciągłość działania, jednocześnie nie ograniczając w sposób nieadekwatny uprawnienia członka zarządu do rezygnacji z wykonywanej funkcji.
Przepis ten ma zastosowanie również do spółek, które mają tylko jednego wspólnika.
Podobną zasadę przyjęto dla spółek akcyjnych. Zasadą jest obowiązek składania radzie nadzorczej oświadczenia o rezygnacji. W przypadku wakatu na wszystkich stanowiskach w radzie nadzorczej, członek zarządu oświadczenie o rezygnacji składa akcjonariuszom, w dowolnej formie, i jest ono skuteczne z dniem następującym po dniu, w którym miało się odbyć zwoływane zgromadzenie, bez względu, czy doszło ono do skutku.

Podejmowanie uchwał (art. 231 § 4)

Zgodnie z art. 227 § 1, uchwały wspólników podejmowane są na zgromadzeniu wspólników. Paragraf 2 przedmiotowego artykułu wskazuje, że uchwały wspólników mogą być podjęte poza zgromadzeniem, jeżeli wszyscy wspólnicy wyrażą na piśmie zgodę na postanowienie, które ma być powzięte, albo na głosowanie pisemne (tzw. „tryb obiegowy”). W realiach obrotu gospodarczego ten wyjątek stał się regułą, co znacznie upraszcza funkcjonowanie spółek z o.o. Niemniej, zgodnie z treścią art. 231 § 4, niemożliwe jest przegłosowanie w trybie obiegowym uchwał, które powinny być podjęte na zwyczajnym zgromadzeniu (zgodnie z art. 231 § 2 ksh przedmiotem uchwał podejmowanych przez zwyczajne zgromadzenie wspólników jest: rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu oraz sprawozdania finansowego, podział zysku albo pokrycie straty, udzielenie absolutorium). Stanowi to praktyczne utrudnienie dla przedsiębiorców, które nie znajduje żadnego praktycznego uzasadnienia. Skorzystanie z trybu obiegowego (pisemnego) wymaga zgody wszystkich wspólników i to bez względu na udział w kapitale, jaki na nich przypada. Oznacza to, że choćby nawet jeden wspólnik uznał, że podjęcie konkretnej decyzji wymaga dyskusji podczas zgromadzenia bądź z innego względu nie nadaje się do trybu obiegowego, wówczas taka sprawa zostanie rozstrzygnięta podczas zgromadzenia. W ocenie projektodawcy jest to wystarczający mechanizm zabezpieczający interesy wszystkich udziałowców.
W nowych przepisach uchylono więc art. 231 § 4, uniemożliwiający przegłosowanie w trybie obiegowym niektórych uchwał (o podziale zysku albo pokryciu straty, udzieleniu absolutorium).

Odwołanie zgromadzenia wspólników (art. 235 § 4)

Brak przepisu jednoznacznie wskazującego, kto jest uprawniony do odwołania zwołanego zgromadzenia wspólników, rodzi w tym zakresie spory korporacyjne. W doktrynie przyjmuje się, że zgromadzenia wspólników mogą być odwoływane, brak natomiast zgody co do mechanizmu prawnego takiego odwołania. Zgodnie z jednym ze stanowisk, odwołanie zgromadzenia może zostać dokonane tylko przez podmiot, który je zwołał, a dodatkowo musi on dokonać tego w takim samym trybie jak wcześnie zwołał zgromadzenie. Według innego, bardziej restrykcyjnego stanowiska, zwołanie zgromadzenia przez spółkę stanowi złożenie przez nią oświadczenia woli. Oświadczenie woli może zostać odwołane tylko w trybie uregulowanym w art. 61 zdanie drugie kc. Odwołanie powinno więc po pierwsze dotrzeć do adresata jednocześnie lub wcześniej od oświadczenia o zwołaniu zgromadzenia, a drugie odwołanie jest możliwe jedynie za zgodą adresata, jeżeli dotarło już do niego oświadczenie o zwołaniu zgromadzenia.
W nowelizacji wprowadzono zapis umożliwiający rozwiązanie zgromadzenia wspólników przez organ, który je zwołał.

Ograniczenie dla wspólników mniejszościowych (art. 236 § 3)

Nowe przepisy przewidują też, że „Wspólnik lub wspólnicy, którzy zażądali zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników, mają wyłączne prawo jego odwołania”. Zmiana przepisu koresponduje z wprowadzanym uregulowaniem kwestii odwoływania zgromadzenia wspólników zwołanego przez wspólników (wspólnika). Ma na celu usunięcie potencjalnych wątpliwości interpretacyjnych poprzez jednoznaczne wskazanie, że kompetencja ta przysługuje jedynie wspólnikowi lub wspólnikom zwołującym zgromadzenie. Mechanizm ten ma zapobiegać ewentualnemu odwoływaniu przez zarząd zgromadzeń zwoływanych przez wspólników mniejszościowych.

Pełnomocnictwo w księdze protokołów (zmiana art. 243 § 2 art. 421 § 3)

W obecnym brzmieniu powyższe przepisy wprowadzają wymóg, by pełnomocnik udziałowca albo akcjonariusza przekazywał do księgi protokołów oryginał swojego pełnomocnictwa. W praktyce najczęściej tego typu pełnomocnictwa istnieją w jednym egzemplarzu, a pełnomocnik korzysta z nich więcej niż raz. W związku z tym w omawianym zakresie przepisy ksh są martwe, bo pełnomocnicy przekazują do księgi protokołów co najwyżej kopie swoich pełnomocnictw. Przepis ten w obowiązującym brzmieniu nie ma zastosowania w praktyce.
W związku z tym zniesiono obowiązek dołączania oryginału dokumentu pełnomocnictwa do księgi protokołów.

Reprezentacja spółki w likwidacji (dodanie w art. 276 § 11 oraz w art. 463 § 31)

Wypowiedzi doktryny, dotyczące sposobu reprezentacji spółki w likwidacji, w sytuacji gdy to sąd wyznacza likwidatorów, pozostają niejednolite - obecnie funkcjonują w tym zakresie cztery odmienne zapatrywania. Nowelizacja ma rozwiać pojawiające się w doktrynie i praktyce prawa wątpliwości. W ustawie zapisano, że „Sposób reprezentacji spółki w likwidacji określa się w umowie spółki, uchwale wspólników albo orzeczeniu sądu. W każdym przypadku sąd może zmienić sposób reprezentacji spółki w likwidacji”. Nowy zapis pozwoli na swobodne kształtowanie zasad reprezentacji w postępowaniu likwidacyjnym wspólnikom, przy jednoczesnym potwierdzeniu w tym zakresie kompetencji sądu rejestrowego bez względu na etap postępowania likwidacyjnego czy też jego inicjatora.

Wstąpienia spółki nowo powstałej w miejsce dzielonej (dodanie w art. 531 § 21)

Wykształciły się dwie wzajemnie wykluczające się linie orzecznicze dotyczące możliwości wstąpienia spółki nowo powstałej w miejsce spółki dzielonej, w sytuacji gdy spółka nowo powstała przejęła składnik majątku, który jest przedmiotem toczącego się sporu.
W nowelizacji zapisano, że „Spółka, która w toku postępowania o prawo objęte wydzielonym majątkiem, nabyła w wyniku podziału przez wydzielenie część majątku spółki dzielonej, wstępuje do postępowania o to prawo w miejsce spółki dzielonej bez potrzeby uzyskania zgody strony przeciwnej”. Nowe rozwiązanie zapewni spółce wydzielonej możliwość wykonywania praw procesowych wobec należącego do niej składnika majątkowego, bez konieczności uzyskiwania zgody przeciwnika procesowego.

Odpowiedzialności za zobowiązania (zmiana art. 546 § 1)

W dotychczasowym brzmieniu art. 546 § 1 ksh przepis ten expressis verbis przesądza jedynie o odpowiedzialności za zobowiązania przypisane w planie podziału spółce przejmującej lub spółce nowo zawiązanej. Oznacza to, że literalna wykładnia nowelizowanego przepisu nie pozwala na solidarne obciążenie za zobowiązania spółki wydzielającej, gdyż przepis wyraźnie stanowi o odpowiedzialności solidarnej pozostałych spółek, na które został przeniesiony majątek spółki dzielonej.
Według nowego brzmienia tego przepisu „Za zobowiązania przypisane w planie podziału spółce przejmującej lub spółce nowo zawiązanej spółka dzielona oraz pozostałe spółki, na które został przeniesiony majątek spółki dzielonej, odpowiadają solidarnie przez trzy lata od dnia ogłoszenia o podziale”.
Przepis w dotychczas obowiązującym brzmieniu stanowił furtkę do nadużyć, stwarzając możliwość wyzbycia się przez spółkę dzieloną pasywów, przy pozostawieniu aktywów, w celu stworzenia tzw. centrów zysków i strat. Brak wpływu wierzycieli na te czynności i pozbawienie ich przy wykorzystaniu legalnych, niezaskarżalnych działań prawnych możliwości zaspokojenia, narusza bezpieczeństwo obrotu.
Nowy zapis stwarza podstawę do związania solidarną odpowiedzialnością za zobowiązania także spółkę dzieloną i przyczyni się do skuteczniejszego zabezpieczenia interesów wierzycieli, umożliwiając realne wyegzekwowanie należności.

Usunięcie omyłki (zmiana art. 571)

Zmiana art. 571 ma doprowadzić do usunięcia omyłki. W nowym przepisie zapisano, że „Przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową następuje, jeżeli oprócz wymagań, o których mowa w rozdziale 1, za przekształceniem spółki osobowej w kapitałową wypowiedzieli się wszyscy wspólnicy, z tym że w przypadku spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej wystarczy, jeżeli oprócz wszystkich komplementariuszy za przekształceniem wypowiedzą się komandytariusze bądź akcjonariusze reprezentujący co najmniej dwie trzecie sumy sum komandytowych bądź kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut przewiduje warunki surowsze”.
Dotychczasowe odwołanie się w treści przepisu do wartości 2/3 sumy komandytowej jest błędne, bowiem konsekwencją wielości komandytariuszy jest wielość różnych sum komandytowych w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej przekształcanej w spółkę kapitałową. Dopiero wprowadzona w nowym przepisie zgoda na przekształcenie spółki komandytariuszy reprezentujących łącznie wymieniony ułamek wszystkich sum komandytowych powinna wpływać na decyzję o przekształceniu spółki.
Nowe przepisy wejdą w życie po podpisaniu przez Prezydenta RP i ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Więcej znajdziesz w hasłach: