RSS Mapa strony Mój portal Zadaj pytanie
    
Jesteś tutaj: Strona główna Aktualności Podatki w spółce
Rozmiar tekstu: f1f2f3
Dokument aktualny
Ważny od 2017-02-22  

Dowiedz się, co się zmieniło w przepisach dotyczących VAT od 1 stycznia 2017 r.

Od 1 stycznia 2017 r. obowiązują zmiany w VAT, które mają na celu poprawę ściągalności VAT i ograniczenie oszustw podatkowych. Zmiany dotyczą przede wszystkim objęcia kolejnych towarów i niektórych usług budowlanych mechanizmem odwrotnego obciążenia VAT (sytuacje w których VAT rozlicza nabywca), likwidacji rozliczeń kwartalnych, wprowadzenia dodatkowej sankcji podatkowej, ograniczeniu zwrotu VAT w przyśpieszonym terminie, wprowadzenia wyższego limity zwolnienia podmiotowego, a także składania e-deklaracji.
Do oszustw podatkowych w VAT dochodzi często w drodze transakcji karuzelowych, w których istotnym elementem jest wykorzystanie tzw. słupów (podmiotów, które z reguły nie posiadają majątku i nie rozliczają podatku). Ustawodawca zapobiega tym procederom poprzez wprowadzenie mechanizmu odwróconego obciążenia VAT.

Mechanizm odwróconego obciążenia VAT

Od 2017 roku tym mechanizmem objęto kolejne towary, tj.:
  • srebro,
  • złoto,
  • biżuteria,
  • procesory
(zał. nr 11 do ustawy o VAT).

W przypadku transakcji dotyczących procesorów przyjęto limit kwotowy w wysokości 20.000 zł, po przekroczeniu którego transakcje te objęte są zakresem mechanizmu odwróconego obciążenia. To rozwiązanie już funkcjonuje w odniesieniu do niektórych transakcji dotyczących towarów z kategorii elektroniki, objętych taką metoda rozliczania VAT (tj. komputery przenośne, telefony komórkowe, konsole do gier).

Odwrotne obciążenie będzie obowiązywało również w przypadku niektórych usług związanych z rynkiem budowlanym. Do ustawy o VAT dodano załącznik nr 14, w którym wymieniono poszczególne usługi budowlane, do których stosuje się odwrotne opodatkowanie. Zmieniono art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT, i dotychczas w nim wymienione usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych zostały również ujęte w załączniku nr 14 do ustawy o VAT. W zał. nr 14 do ustawy o VAT wymieniono liczne roboty budowlane, które będą opodatkowane na zasadach odwrotnego obciążenia gdy dojdzie do łącznego spełnienia trzech warunków:
  • usługodawcą jest podatnik w rozumieniu art.15, niekorzystający ze zwolnienia podmiotowego (czyli podatnik czynny VAT),
  • usługobiorcą również jest podatnik VAT zarejestrowany jako podatnik VAT czynny,
  • usługodawca świadczy te usługi jako podwykonawca.

Bez potwierdzenia faktury korygującej

W art. 29a ust. 15 pkt 3 ustawy o VAT poszerzono zakres przypadków, w których podatnik nie musi posiadać potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługobiorcę, aby dokonać odliczenia VAT. Brak tego obowiązku będzie dotyczyć nie tylko sprzedaży, ale także dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej, usług dystrybucji gazu przewodowego. Tym samym, podmioty dystrybuujące wymienione towary będą mogły obniżyć podstawę opodatkowania i VAT należny na postawie wystawionych faktur korygujących bez konieczności posiadania potwierdzeń, co z pewnością ułatwi i usprawni cały proces.

Usunięcie zwolnienia z VAT usług pomocniczych do usług ubezpieczeniowych

W związku z dostosowaniem ustawy o VAT do przepisów unijnych uchylono art. 43 ust. 13 i 14 ustawy o VAT. Ta zmiana wyjątkowo wejdzie w życie dopiero od 1 lipca 2017 r. W wyniku tej zmiany, ze zwolnienia zostały wyłączone m.in. usługi, które dotychczas były uznawane za stanowiące element usługi ubezpieczeniowej i były świadczone przez podmioty trzecie na rzecz zakładów ubezpieczeń. Do takich usług zaliczane są usługi likwidacji szkód, które świadczone odrębnie nie stanowią usługi ubezpieczeniowej ani usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT. Zwolnieniem nie będą objęte usługi stanowiące element usługi wymienionej w art. 43 ust. 1 pkt 7 i 37—41 ustawy o VAT, które same stanowią odrębną całość i są właściwe oraz niezbędne do świadczenia  usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37—41 ustawy o VAT. Niemniej jednak, zwolnienie nadal będzie odnosić się do usług stanowiących element usługi finansowej wymienionej w art. 43 ust. 1 pkt 7 i 38—41 (z wyjątkiem usług mających czysto techniczny charakter). 

Odliczenie podatku naliczonego przy WNT

W art. 86 ust. 10b pkt 2 lit. b ustawy o VAT wprowadzono zmiana, w skutek której do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego zgodnie z ust. 10, tj. w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych przez podatnika towarów powstał obowiązek podatkowy, podatnik powinien uwzględnić w rozliczeniu za ten okres również kwotę podatku należnego. Jednak nie może to nastąpić później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia. Jeżeli zatem nastąpi to w terminie późniejszym niż określony w tym przepisie, to podatnik będzie mógł uwzględnić podatek naliczony w związku z tą transakcją w deklaracji podatkowej składanej „na bieżąco” (wynika to z dodawanego art. 86 ust. 10i).

Analogiczne zasady będą dotyczyć będą odliczeń podatku przy transakcjach, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a, b i d ustawy o VAT.
Ważne! Zmiany dotyczące WNT mogą okazać się dotkliwe dla tych podatników, którzy otrzymują faktury zakupowe z opóźnieniem. VAT należny, wynikający z dokonania WNT powinien być rozliczony nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy. Natomiast VAT naliczony będzie można rozliczać na bieżąco. W konsekwencji może okazać się, że rozliczenie VAT należnego w zakresie WNT nastąpi wcześniej niż VAT naliczonego.

Wydłużenie terminu zwrotu podatku

W nowych przepisach doprecyzowano i zmieniono przepisy umożliwiające wydłużenie terminu zwrotu podatku (art. 87 ust. 2, 2b, i 5a ustawy o VAT). W przypadku gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowej weryfikacji, naczelnik urzędu skarbowego w drodze postanowienia może przedłużyć termin zwrotu podatku do czasu zakończenia tej weryfikacji (ust. 2).

Dodano również przepis określający zakres tej weryfikacji (ust. 2b). Weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku może obejmować sprawdzenie:
  • rozliczenia podatnika,
  • rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będących przedmiotem rozliczenia podatnika oraz
  • zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji.
Jednocześnie dodano do art. 274c Ordynacji podatkowej § 1c dotyczący zasad przeprowadzania czynności sprawdzających, również odnośnie do wszystkich podmiotów uczestniczących pośrednio lub bezpośrednio w dostawie towaru lub świadczeniu usługi (dostawcy i nabywcy w całym łańcuchu obrotu).

Zwrot VAT w przyspieszonym terminie

Ponadto w nowych przepisach zmieniono przepis art. 87 ust. 6 ustawy o VAT dotyczący zwrotu przyspieszonego. Ograniczono przyspieszony zwrot VAT w 25-dniowym terminie tylko do sytuacji gdy:
  1. należności wynikające z faktur dokumentujących nabyte towary i usługi zostaną zapłacone za pośrednictwem rachunku bankowego podatnika albo rachunku podatnika w SKOK i podatnik przedstawi dokumenty potwierdzające taką zapłatę,
  2. łączna kwota należności wynikających z pozostałych faktur (nie uregulowanych za pośrednictwem rachunku bankowego lub rachunku w SKOK) nie przekroczy 15.000 zł,
  3. podatnik przez kolejne 12 miesięcy poprzedzające bezpośrednio okres, w rozliczeniu za który występuje o zwrot w przyspieszonym terminie, był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, składał za każdy okres rozliczeniowy deklaracje.
Jednocześnie w celu ułatwienia w udokumentowaniu przez podatnika zapłaconych faktur oraz w sprawdzeniu tego faktu przez urząd skarbowy, ograniczono się do obowiązku zapłaty faktur, z których podatek naliczony wykazano w deklaracji za dany okres. Wyeliminowano także możliwość otrzymania zwrotu w przyspieszonym terminie, jeżeli kwota podatku z przeniesienia z poprzedniej deklaracji przekroczyła kwotę 3 000 zł.

Rejestracja i wyrejestrowywanie podatników VAT

Ostatnie zmiany dotyczą również art. 96 ustawy o VAT w zakresie rejestrowania i wyrejestrowywania podatników VAT. Mają one na celu lepszą weryfikację podmiotów zgłaszających się do tego rejestru podatników i podmiotów w nim znajdujących się. Celem nowych rozwiązań jest wychwytywanie podmiotów dokonujących oszustw podatkowych, nastawionych np. na wprowadzanie do obrotu „pustych” faktur lub wyłudzenia zwrotu VAT.

Organy podatkowe, rejestrując podatników będą obecnie dokonywały weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym (art. 96 ust. 4 ustawy o VAT). Naczelnik urzędu skarbowego nie dokonuje rejestracji podmiotów, które złożyły zgłoszenie rejestracyjne, a w wyniku dokonywanej w trakcie procesu rejestracji weryfikacji informacji zawartych w zgłoszeniu rejestracyjnym, okazuje się, że podmiot ten nie istnieje lub mimo podjęcia udokumentowanych prób, nie ma możliwości skontaktowania się z nim albo z jego pełnomocnikiem. Mogą to być np. telefoniczne próby kontaktu, z których pracownik organu podatkowego sporządzi stosowne notatki. W takiej sytuacji organ rejestrujący nie dokonuje rejestracji takiego podmiotu jako podatnika VAT czynnego lub zwolnionego.

Przesłanką do niedokonania przez organ podatkowy rejestracji podatnika jest również brak reakcji podmiotu albo jego pełnomocnika na wystosowane przez ten organ wezwania albo podanie w zgłoszeniu rejestracyjnym danych, które okażą się niezgodne z prawdą (art. 96 ust. 4a ustawy o VAT).
Ważne! W przypadku zarejestrowania podatnika, którego zgłoszenie rejestracyjne złożył pełnomocnik, ten pełnomocnik odpowiada solidarnie wraz z zarejestrowanym podatnikiem do kwoty 500.000 zł za zaległości podatkowe podatnika powstałe z tytułu czynności wykonanych w ciągu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego. Ta zasada nie ma jednak zastosowania, jeżeli powstanie zaległości podatkowych nie wiązało się z uczestnictwem podatnika w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej (art. 96 ust. 4b—4c ustawy o VAT).
Przewidziany brak rejestracji oznacza, że podmiot nie zostanie umieszczony w bazie on-line podatników, co będzie stanowiło informację dla potencjalnych kontrahentów, że mogą mieć do czynienia z podmiotem nierzetelnym.

Ponadto wykreślenie podatnika z rejestru podatników VAT nastąpi, jeśli okaże się, że podatnik:
  • nie istnieje lub nie ma możliwości skontaktowania się z nim lub z jego pełnomocnikiem,
  • nie stawia się na wezwanie organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej
(art.96 ust. 9 ustawy o VAT).
Z rejestru podatników VAT będzie można wykreślić te podmioty, które:
  • zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej na okres co najmniej 6 kolejnych miesięcy,
  • obowiązane do złożenia deklaracji VAT nie złożyły takich deklaracji za 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały,
  • składały przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały deklaracje VAT, w których nie wykazały sprzedaży oraz zakupów z kwotami podatku do odliczenia,
  • wystawiały faktury lub faktury korygujące, które nie dokumentowały rzeczywistych czynności (tzw. „puste” faktury),
  • prowadząc działalność gospodarczą wiedziały lub miały uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że uczestniczą w procederze oszustwa lub nadużycia podatkowego mającego na celu osiągnięcie nienależnych korzyści majątkowych kosztem budżetu państwa.

Jeżeli w następstwie wezwania organu podatkowego podatnik udowodni, że pomimo braku deklaracji za wskazany okres prowadzi opodatkowaną działalność gospodarczą (niezwłocznie dostarczy brakujące deklaracje), składanie deklaracji „zerowych” wynika ze specyfiki prowadzonej działalności, zaś wystawienie „pustych” faktur związane było z pomyłką lub odbyło się bez wiedzy podatnika, podatnik nie będzie wykreślany z rejestru podatników VAT (art. 96 ust. 9c—9e). Z dniem wznowienia wykonywania działalności gospodarczej, podatnik ponownie zostaje zarejestrowany bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego jako podatnik VAT, ze statusem takim, jaki posiadał w momencie zawieszenia (art. 96 ust. 9f).
Ważne! Wykreślenie podatnika z rejestru jako podatnika VAT jest równoznaczne z wykreśleniem z rejestru jako podatnika VAT UE.
Jeżeli w składanych przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały deklaracjach VAT, podatnik VAT czynny wykazał wyłącznie sprzedaż zwolnioną od podatku podatnik pozostaje w rejestrze jako podatnik VAT zwolniony. Ta zasada nie ma zastosowania, jeżeli ze złożonych wyjaśnień podatnika wynika, że brak wykazanej w deklaracjach sprzedaży innej niż zwolniona od podatku związany jest ze specyfiką prowadzonej działalności gospodarczej, a nie z zaprzestaniem wykonywania sprzedaży innej niż zwolniona od podatku. Wówczas naczelnik urzędu skarbowego przywraca zarejestrowanie podatnika jako podatnika VAT czynnego, bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego (art. 96 ust. 10a-10c ustawy o VAT).

Obecne stawki VAT do końca 2018 roku

Nowo obowiązujące przepisy przedłużają do 31 grudnia 2018 r. obowiązywanie stawek VAT przewidzianych w art. 146a ustawy o VAT. A zatem, dotychczas obowiązujące stawki będą aktualne do końca 2018 roku.
Autor:  Iwona Czauderna, doradca podatkowy

Więcej znajdziesz w hasłach: